We hebben in Nederland en in Friesland een grote opgave als het gaat om het bieden van een dak boven het hoofd van onze inwoners. In de aanloop naar 2010 dachten “we” dat Nederland af was. Het toenmalige ministerie van VROM werd opgeheven. De markt moest de verdere realisatie van woningen bewerkstelligen.

Maar nu plukken we daar de wrange vruchten van. Er is een enorme achterstand in het creëren van voldoende passende woongelegenheid om aan onze volkshuisvestelijke opdracht (artikel 22 van de grondwet) te voldoen. We kennen allemaal wel iemand in onze omgeving die op een lange wachtlijst staat, die langer thuis woont dan je eigenlijk zou willen, waar veel mensen met extra vraag voor zorg en ondersteuning zoeken naar passende woongelegenheid etc.

Bij mijzelf blijft het beeld hangen van Johannes (is niet zijn echte naam). Hij is druk in het dorp, zit in een aantal besturen en hij werkt voor een lokaal bedrijf. Maar hij woont nog thuis. Hij is 30 jaar oud, maar woont nog bij heit en mem. Graag wil hij in het dorp blijven wonen en zich blijven inzetten voor de lokale samenleving. Maar het vinden van een passende betaalbare woning lukt al jaren niet.

Het voorbeeld van Johannes is er maar een van de vele. En natuurlijk kijkt hij naar mij als (lokale) bestuurder: “doe er wat aan!”. En dus zeggen wij ook overal dat we moeten gaan versnellen met het bouwen van nieuwe woningen. Naast heel veel andere nog te nemen hobbels is een daarvan ook de enorme hoeveelheid en complexiteit aan overleg in Friesland.

Veel overleg, weinig versnelling

Mijn stelling: met de overlegstructuur in Fryslân zijn we niet in staat om voor grote groepen inwoners het realiseren van woongelegenheid te versnellen. In bijgevoegde schema zie je hoe een gemeente als Heerenveen langs een wirwar van overlegtafels moet om alleen al reguliere (binnen het beleid passende) woningbouw voor elkaar te krijgen. Het realiseren van versnelling vraag ook lef, ondernemerschap en bestuurlijke slagkracht. Dat lukt niet via deze structuur.

Kortere lijntjes en visie

Het oplossen daarvan komt echter niet op de agenda. Want zoals Caspar van den Berg vanuit de RUG onlangs in zijn beschrijving van het bestuurlijk ecosysteem van Fryslân onlangs ook al beschreef houden we onszelf in Friesland wel wat gevangen in een paradoxale situatie: vanuit inhoud geredeneerd is een integrale strategische agenda noodzakelijk - en dit wordt ook door velen erkend - maar vanuit draagvlak geredeneerd is dit vermoedelijk niet haalbaar. Deze ándere Friese paradox vormt dan ook de grootste uitdaging ten aanzien van strategische visievorming. Door de geschetste status quo worden in de ogen van die onderzoekers kansen gemist en bestaat het gevaar dat de regio in de toekomst achter blijft bij andere regio’s.

En bij woningbouw staat dit achter blijven echt wel te gebeuren. Als we in Fryslân niet een slankere, besluitvaardige en ondernemende aanpak van de volkshuisvesting realiseren blijft Johannes voorlopig wel thuis wonen.

Yn ôfwaaid praat kinst net wenje!

 

Meer weten over het rapport van Caspar van den Berg? Klik hier!

Tegen beter weten in. Tegen beter weten in zit je dan toch weer klaar om te kijken en luisteren naar waar we met dit land naartoe gaan. Hoewel men mij niet op overmatige koningshuisgezindheid kan betrappen. Deed het beeld van onze voormalig vorstin wuivend achter het raam achter een haag van protesterende mensen mij zeer. Ze moet ook gezien hebben hoe de vorst, de regering, onze premier onvoldoende in staat zijn een verhaal neer te zetten dat ons verbindt. Hoe het land verdeeld is met hoon en spreekkoren als gevolg. 

 

Verandering

Veranderingen zijn altijd spannend. Je verruilt iets waar je aan gewend bent geraakt voor iets anders dat zich nog maar moet bewijzen. Maar het is aan de politiek en aan de leiders in ons land ons wel mee te nemen in die veranderingen. En hoe ze ons ook kunnen helpen om het land voor toekomstige generaties te behouden of verbeteren. Niet elke verandering is een crisis. Door het zo te presenteren dreigt de spanning rond de verandering verlammend en nog verder polariserend te werken.

 

Door te zeggen dat we het vooral samen moeten doen, dat we het in het verleden ook gedaan hebben en dat de overheid niet alles kan oplossen geeft je natuurlijk geen enkel perspectief. Waarom niet veel meer de veranderprocessen geschetst en daar juist houvast zoeken bij een stip op de horizon.

 

Crisis

Uit een cabaretvoorstelling onthield ik eens:”er is pas sprake van een ramp als het rampenplan niet werkt”. En dat zou ik nu dus wel een crisis willen noemen. Er is geen plan! De veranderingen (transities) waar we in zitten. Het zijn er vele tegelijk (energie, landbouw, woningbouw, zorg, sociaal, onderwijs). We kunnen dingen ook “gewoon” beter maken. Bestaande systemen ontrafelen en er betere voor terugbouwen. Maar als je blijft hangen in holle frasen ben ik bang dat straks de verbouwing eindigt in een troosteloze bouwval met in de schuur een pallet vol ongebruikte bouwmaterialen (u kent dat RTL4 programma wel). En bij de volgende Prinsjesdag een nog grotere groep demonstranten.

 

Waar is John Williams als je hem nodig hebt?

Dat moet Beatrix gedacht hebben. Daar achter dat raam terwijl ze het land uit elkaar zag vallen met nog geen begin van een plan richting een oplossing: “Help mijn zoon is Vorst!”. 

 

Heb je de kamerbrief al gelezen? Op zondag ging de telefoon. Een journalist die me vroeg wat ik er van vond. Ik had de brief nog niet gelezen. Wat staat er in dan? Tja veel, en heel weinig… Dan moet ik hem toch eerst lezen denk ik.

Waar gaat dit over?

De tweede kamer kreeg vrijdag de 13^e mei (timing is ook een ding) een brief (of liever boekwerk van 31 pagina’s) over de hervormingen in de jeugdzorg. Vol trots presenteren de staatssecretaris van Ooijen en minister Weerwind dat ze de afgelopen tijd veel gesproken hebben met ouders, jongeren en betrokkenen. Doel van de gesprekken was kijken wat er goed ging en wat er beter kan in de jeugdzorg. Indringende verhalen, en een roep om meer urgente hulp!

Eerlijk, de eerste pagina’s van de brief lezen prima en geven de lezer het gevoel dat hier eindelijk de zaak wordt opgepakt. Maar dan al snel kantelt de brief. En verwordt het tot een kille en zakelijke systeembeschrijving van een niet werkend systeem waar met een verbouwing en hervorming een werkend systeem van moet worden gemaakt. De aanpak van de bewindspersonen: alle problemen in kleine stukken knippen, per stukje een oplossing vinden en klaar!

Nog los van dat ik twijfel of je zo een complex vraagstuk als dit moet aanpakken, zit er bij meer weerstand in de manier van werken omdat het  lijkt op hoe de Rijksoverheid ook te werk is gegaan bij de toeslagenaffaire, de aanpak van de problemen in Groningen en misschien ook wel de Corona pandemie..

Een paar voorbeelden

De staatssecretaris stelt voor de werking van de jeugdwet te begrenzen. Prima hoor, heb ik zelf ook jaren geroepen… maar daarmee zijn de problemen van mensen niet weg. Ze vallen niet meer onder de jeugdwet, maar in gezinnen blijven de problemen want thuis is het gedrag nog altijd lastig. En daarmee creëren we een systeem dat mogelijk “werkt” maar kloppen veel mensen op een dichte deur met een hulpvraag.

Nog een voorbeeld. Een ingeboekte bezuiniging voor gemeenten neemt de Rijksoverheid over. Aardig he! Had ik maar zo’n fidele geldverstrekker. Maar weer zit er een addertje onder het gras. Want de Rijksoverheid gaat voor die groep een eigen bijdrage  invoeren. Maar wat als een ouder die de eigen bijdrage niet kan betalen toch hulp nodig heeft? Of wat als mensen moeten kiezen tussen brood op de plank, of naar de jeugd GGZ. Laten we die gezinnen dan in de steek? of komen die mensen ook gewoon bij de gemeente met hun zorgen en vragen?

Wij weten wel beter

Gelukkig werken veel gemeenten al veel meer vanuit de leefwereld van mensen. De mens voorop in plaats van het systeem. En natuurlijk moet er iets veranderen. Maar doe dat weloverwogen en start ook vooral het gesprek over welke problemen er zijn en hoe we deze door samen te werken kunnen oplossen. Of zijn sommige problemen misschien ook onderdeel van het leven en moeten we accepteren dat we niet allemaal gelijk zijn? Niet iedere gezin is het modelgezin met vakantiefoto’s in de duinen van Terschelling met coltrui, hippe zonnebril en Golden Retriever. Er moet een omslag plaatsvinden in onze samenleving. En dat vraagt tijd, en een Rijksoverheid die dergelijke lange termijn plannen maakt, een visie heeft en er naar handelt.

Kamer doe er wat aan!

Het in blokjes hakken van systeem problemen om kleine stukjes systeem te verbeteren en te hopen op een beter werkend systeem…. Is dat werkelijk de oplossing? Was een les van de toeslagen affaire niet: bezint eer ge begint?

Ik hoop dat de Tweede Kamer in debat met de bewindspersonen toch vooral het zaadje kan planten om meer fundamenteel naar ontwikkelingen in de samenleving te kijken en van daaruit te redeneren en te zoeken naar oplossingen die werken in de echte leefwereld van mensen en de dagelijkse praktijk van professionals. Je weet wel die mensen uit de eerste alinea van de brief.

 

 

 

 

In Heerenveen moeten alle kinderen  gelijkwaardig kunnen opgroeien

In Nederland krijgt ruim één op de vier kinderen aanvullend onderwijs. Ouders kopen bijles, huiswerkbegeleiding en examentraining. Dat is niet goedkoop en dus maken vooral ouders met voldoende inkomen er gebruik van. Wij hebben geen reden om te denken dat het in Heerenveen sterk afwijkt van de landelijke trend. Sterker nog, de afgelopen jaren hebben wij diverse verzoeken en initiatieven van bijles- en huiswerkinstituten voorbij zien komen. Ze willen allemaal met de wethouder onderwijs spreken. Het is ordinaire acquisitie van een snel groeiende onderwijsmarkt. Na de zorg en de woningbouw dreigt nu ook ons publieke onderwijssysteem ten prooi te vallen aan de marktwerking.

Wat is er aan de hand?

De afgelopen tien jaar is het geld dat ouders besteden aan huiswerkbegeleiding meer dan verdubbeld naar bijna 320 miljoen euro in 2019. En daarmee doen ouders mee in een wedstrijd om hun kinderen een streepje voor te geven op de rest. Natuurlijk wil iedere ouder het beste voor zijn of haar kind, maar met deze individualisering en commercialisering van het onderwijs schaadt je eigenlijk alle kinderen. Het ondermijnt de kwaliteit van het publieke onderwijssysteem en heeft een zichzelf versterkend effect.

Bijles was ooit iets voor rijke ouders, maar tegenwoordig maakt ongeveer één op de drie middelbare scholieren gebruik van aanvullend onderwijs. De markt groeit explosief, ieder jaar komen er meer dan honderd bedrijven bij die zich bezig houden met bijles en studiebegeleiding. Ze wroeten zich in het schuldgevoel van ouders die bang zijn dan hun kinderen anders achterop raken.

Waarom is dat erg?

Het vergroot de kloof. De afgelopen tijd hoorde en zag u vast veel over deze kloof, deze is juist de afgelopen jaren vergroot door oplopende leerachterstanden. We weten dat de omgevingsfactoren rondom kinderen van belang zijn voor hun ontwikkeling. Kunnen je ouders je helpen bij je huiswerk? Hebben ze voldoende geld, of is er financiële stress? Zijn ze gezond, zijn er boeken in huis, wordt er aandacht besteed aan algemene ontwikkeling? Zijn je ouders überhaupt thuis?

En ook de school waar je op zit speelt een rol. Kan je goed met de leraar overweg, hebben ze oog voor jou? Hoe vernieuwend is de school zelf? Het blijkt allemaal invloed te hebben op de keuzes en adviezen die kinderen maken en krijgen.

Wat kunnen we er aan doen?

Het is nog niet te laat. Als wethouder en gemeenteraad ga je er niet over, maar je bent er wel van. De afgelopen vier jaar hebben we samen met het onderwijs in onze gemeente een begin gemaakt met het maken van een lokale educatieve agenda. Door corona en de tijdelijke sluiting van onderwijs is dat even stil komen te liggen. Maar nu is er (mede door corona) alle reden dit met voorrang weer op te pakken. Wij zijn dan ook heel blij met het project voor kansengelijkheid in de wijk de Greiden. Maar wat kunnen we nog meer doen?

Als we het echt aan willen pakken moeten we naast het ondersteunen en verbeteren van het publieke onderwijs (door goede schoolgebouwen, bewegingsonderwijs, gezonde scholen etc.) ook het privéonderwijs gaan zien voor wat het is: een door ouders gekochte voorsprong voor hen die het getroffen hebben. Maar waarom zijn we daar niet transparant in? Waarom staat er niet op je diploma: gehaald dankzij extra ondersteuning en bijles?

En waarom betalen al die onderwijsbedrijven geen omzetbelasting? Waarom worden al die “ondernemers” niet gewoon belast zoals iedere andere ondernemer, zodat van die belasting de collectieve systemen zoals het publieke onderwijs weer kunnen verbeteren? We hoeven vanuit de gemeente dergelijke ondernemers niet met open armen te ontvangen. Wij kunnen beter staan voor en werken aan een sterk en solidair publiek onderwijs.

In Heerenveen moeten alle kinderen gelijkwaardig kunnen opgroeien, zonder uitzondering. Wij zorgen er voor dat iedereen die wegen kan bewandelen. En niet alleen zij die de weg kennen.

Herkent u zich in deze steeds groter wordende kloof? Of heeft u er ervaring mee? Laat uw stem horen: [email protected]

 

Jelle Zoetendal (Vader van twee schoolgaande kinderen, wethouder onderwijs en lijsttrekker PvdA Heerenveen)

Wanda Ottens (Moeder van een schoolgaande dochter, Fractievoorzitter en kandidaat raadslid PvdA Heerenveen)

Vandaag in de rubriek Te Gast van de Leeuwarder Courant een bijdrage van:

Jelle Zoetendal (wethouder in Heerenveen en lijsttrekker PvdA Heerenveen)

Jan Elsinga (Voorzitter Lokaal netwerk FNV Heerenveen-Opsterland, kandidaat raadslid PvdA Heerenveen)

---

Is het Noorden weer het bokje?

Op dinsdag 18 januari zal het Kabinet Rutte van VVD, D66, CDA en CU de regeringsverklaring afleggen in de Tweede Kamer. De plannen van het kabinet zijn op veel onderdelen nog niet erg concreet. Kansen dus ook voor de Tweede Kamer om nog aan te vullen of bij te sturen. Vanuit het Friese Heerenveen een paar zaken waar wij graag een aanpassing zouden zien.

Investeer in de ondergewaardeerde mensen

In het onderwijs, de zorg en bij overheidsdiensten is al jaren sprake van een oplopend tekort aan personeel. Alleen al in de zorg en welzijn verwachten we in Noord-Nederland een tekort van 20.000 werknemers binnen nu en acht jaar. In Heerenveen worden de grootste personeelstekorten verwacht, ongeveer 15% in 2030. Dat is het dubbele van het landelijk tekort. Wat ons betreft vraagt een ambitie om in te zetten op brede welvaart in Fryslân een extra inzet van extra vakmensen. Dat betekent dat het Rijk zal moeten inzetten op goede arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en voldoende collega’s (minder werkdruk). We vragen de Tweede Kamer aandacht te schenken voor het ondersteunen van het Noorden bij het opvangen van het toekomstige tekort aan vakmensen.

Bezuinigingen op verpleeghuiszorg en jeugdzorg niet doorvoeren

Het Kabinet van VVD, D66, CDA en CU stelt voor € 350 miljoen op verpleeghuiszorg en € 500 miljoen op de jeugdzorg te bezuinigen. De gemeente Heerenveen telt 6 verpleeghuizen met plaats voor ruim 800 van onze inwoners. De komende jaren neemt het aantal ouderen in onze gemeente toe. Wij zien ook dat het nodig is met de uitgaven een grotere groep te bedienen, maar er dan ook nog zoveel op bezuinigen lijkt ons onhaalbaar zonder verlies van kwaliteit van leven voor onze inwoners.

De bezuiniging op de jeugdzorg raakt de kwetsbare jongeren in onze gemeente direct. Bovendien gaat het in tegen de gemaakte afspraken tussen Rijk en gemeenten. Laat deze groep niet in de kou staan!

Volkshuisvesting vraagt voldoende sociale woningbouw

Ook in Heerenveen staat de woningmarkt onder druk en dit zal de komende jaren alleen maar toenemen. Helemaal wanneer de druk vanuit de grotere steden en randstad zich verplaatst naar de regio. Het recht voor huurders om hun corporatiewoning te kunnen kopen is een slecht idee. Het kan niet de bedoeling zijn betaalbare huurwoningen aan de woningvoorraad te onttrekken. Uit het verleden weten we dat het recht op koop leidt tot versnelde afbraak van de sociale woningbouw. Het geld voor de bouwimpuls waar het Kabinet mee pronkt blijkt te zijn weggehaald bij de gemeenten, een sigaar uit eigen doos dus. We rekenen er op dat de Kamer met geld komt om de woningmarkt ook bij ons echt aan te kunnen pakken.

We wensen alle partijen, coalitie en (vooral) oppositie, veel wijsheid en hopen op verstandige bijsturing om de welvaart en het welzijn ook in de gemeente Heerenveen te kunnen versterken.

 

 

 

 

Geweldig, met 100.000 euro direct aan de slag met kansengelijkheid in De Greiden

 

De gemeente Heerenveen geeft een subsidie van honderdduizend euro aan scholen, kinderopvang en maatschappelijke organisaties voor het aanpakken van kansenongelijkheid. Het geld komt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In de Greiden liggen al concrete plannen voor het werken aan een positief opgroei- en opvoedklimaat. Met deze subsidie kan daar een concreet vervolg aan worden gegeven.

Waar gaat het over?

Kansengelijkheid gaat over de waardering voor kinderen, de mogelijkheid bieden zich te ontplooien en zo het maximale uit zichzelf te halen. De komende tijd worden plannen voorbereid. Iedereen die te maken heeft met opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren in De Greiden, wordt uitgedaagd om met elkaar in gesprek te gaan. Hierbij wordt actief de samenwerking met ouders gezocht. Op basis hiervan worden activiteiten opgezet, bijvoorbeeld op het gebied van sport en taal. In het voorjaar van 2022 wordt een startbijeenkomst georganiseerd.

Subsidie van Gelijke Kansen Alliantie

De Gelijke Kansen Alliantie subsidie van 100.000 euro wordt ingezet in de wijk De Greiden, waar al plannen liggen om te werken aan dit thema. Ik wil dat ieder kind evenveel kansen heeft. Extra geld helpt daarbij. De Greiden is een kinderrijke buurt, waar veel kind- en sociale voorzieningen zijn. Door met elkaar samen te werken hebben we kinderen sneller in beeld. En weten we wat zij nodig hebben om zich beter te kunnen ontwikkelen. De aanpak die we hier neerzetten kunnen we vervolgens ook inzetten in andere wijken in Heerenveen.

 

Radio interview Omrop Fryslân

Omrop Fryslân pakte het onderwerp op zo vlak voor de Feestdagen. Heb je het interview gemist? Luister het dan hier terug.